Nadpobudliwość psychoruchowa jest najlepiej zbadanym zaburzeniem w psychiatrii dziecięcej, w fachowym piśmiennictwie międzynarodowym funkcjonuje ponad 6000 prac na ten temat. Jednak złożoność tego zespołu, różnorodność  i intensywność występowania symptomów powoduje,że jest on często bardzo różnie klasyfikowany przez specjalistów. Zdarza się również, że jest często bagatelizowany zarówno przez rodziców jak i pedagogów. 

     
       W swojej pracy pedagogicznej  spotykałam się z dziećmi, które określane były często mianem "nieznośne dziecko" i sprawiały mnóstwo problemów wychowawczych. W tym momencie rodzi się pytanie. Czy to było po prostu dziecko niegrzeczne, czy zaburzone i jak można to stwierdzić. Oczywiście należy udać się do specjalistów, którzy dysponują odpowiednimi narzędziami badawczymi, które pozwolą postawić właściwą diagnozę np. do Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej .Ja dzięki fachowej literaturze oraz wnikliwemu zbadaniu tego problemu postaram się Państwu pomóc we wstępnej diagnozie tego zaburzenia.
 Dziecko nadpobudliwe psychoruchowo charakteryzuje:
- wzmożona aktywność ruchowa, dzieci nie potrafią pozostać w bezruchu nawet przez bardzo krótki okres czasu ( biegają, wymachują rękami, nogami, manipulują przedmiotami "są cały czas zajęte"),
- w związku z powyższym mają problemy z koncentracją uwagi,
- ich zapał w działaniu jest krótkotrwały, szybko zmieniają obiekt zainteresowania,
- malowanie, rysowanie i wycinanie nie sprawia im przyjemności  i niechętnie je wykonują, przy czym są niestaranne, a ich ruchy "niezgrabne",
- są bardzo nieporadne mają problemy z samodzielnym ubieraniem się, z manipulowaniem sztućcami, przez cały czas im coś spada,
- są labilne emocjonalnie,
- w grupie rówieśniczej najchętniej kierują innymi,
- pomysły od razu wdrażają w życie,
- bywają agresywne, krnąbrne, przekorne, lekceważą polecenia i prośby,
- występuje nieharmonijność  rozwoju psychoruchowego tzn. opóźnienie rozwoju niektórych funkcji psychicznych przy inteligencji dziecka odpowiadającej normie wiekowej ( np. trudności w zakresie percepcji wzrokowej, słuchowej i ruchowej ), często później u tych dzieci stwierdza się dysgrafię, dysleksję,
 Bardzo ważne jest abyście Państwo, gdy macie jakieś podejrzenia w stosunku do swojego dziecka jak najszybciej rozpoczęli terapię. Dziecko młodsze jest bardzo "podatne" na oddziaływania terapeutyczne i łatwiej nam kierować jego działaniami. Natomiast lekceważenie problemu niesie za sobą dodatkowe zaburzenia o charakterze nerwicowym i agresywnym.
Jakie są przyczyny nadpobudliwości psychoruchowej u dzieci?
        Za bezpośrednią przyczynę zaburzenia uznaje się słabość procesów nerwowych, zachwianie  ich równowagi (przewaga procesów pobudzania nad hamowaniem), zakłócenie ruchliwości tych procesów (szybkie przechodzenie od stanu pobudzania do hamowania i odwrotnie). Drugą przyczyną może być uszkodzenie  ośrodkowego układu nerwowego, zarówno w okresie jego kształtowania (okres płodowy i okołoporodowy), jak i później. Uszkodzenie, które mogło być wywołane przez następujące czynniki:
• środki uszkadzające komórkę nerwową  (alkohol, narkotyki),
• choroby zakaźne lub inne w czasie ciąży (różyczka, świnka, żółtaczka matki i inne),
• zatrucia ciąży (leki, papierosy, zatrucia pokarmowe),
• niewłaściwe odżywianie w czasie ciąży,
• urazy mechaniczne w czasie ciąży,
• niedotlenienie w czasie porodu,
• urazy mechaniczne ( np. niewłaściwie przebiegająca akcja porodowa),
 Objawy nadpobudliwości występują najczęściej na wskutek korelacji czynników biologicznych z czynnikami społecznymi, takich jak np. napięta i niespokojna atmosfera domowa, nieprawidłowy styl wychowawczy, brak zaspokajania podstawowych potrzeb psychicznych, spędzanie wolnego czasu głównie przy telewizji lub grach komputerowych. Ryzyko nadpobudliwości wzrasta u dziecka nawet do 50%, gdy jedno z rodziców miało lub ma zespół nadpobudliwości psychoruchowej. Tak więc naukowcy wysnuli hipotezę, że zaburzenie to może być uwarunkowane genetycznie.
  Wskazówki do pracy z dzieckiem nadpobudliwym psychoruchowo:
- powinniśmy jasno określić swoje wymagania, polecenia muszą być podawane w jasnej, prostej formie (powinniśmy się upewnić, że informacja dotarła do dziecka),
- powinniśmy zapewnić dziecku poczucie bezpieczeństwa, akceptować je takim jakie jest,
- jasno określić ramowy rozkład dnia, wyznaczać i przestrzegać stałej godziny snu,
- być konsekwentnym w swoim postępowaniu,
- przyzwyczajać dziecko do zakończenia każdego podjętego zadania,
- organizować dziecku ukierunkowaną aktywność ruchową,
- stanowczo reagować na niepożądane zachowanie dziecka (bez oskarżania i agresji),
- ustalić i omówić z dzieckiem zachowanie, jakiego oczekujemy,
- pozwalać dziecku wyrażać swoje uczucia i pragnienia, otoczyć opieką i miłością
 
     Reasumując chciałabym zwrócić  uwagę Państwa na poważne traktowanie wszelkich sygnałów, które zgłaszają Wam wychowawcy. Ponieważ sukcesy i powodzenie waszych dzieci są również naszymi sukcesami.

Miejmy zawsze na uwadze dobro dziecka!

 Jeśli jesteście Państwo zainteresowani tematem polecam następującą literaturę:
1. Cordula Neuhaus "Dziecko nadaktywne" Warszawa 2003r.
2. H. Natowska  "Dzieci nadpobudliwe psychoruchowo". Warszawa 1972 r.
3. T. Opolska , E. Potempska  "Dziecko nadpobudliwe - program korekcji zachowań" Warszawa 1999 r .
4. Wolf – Wedigo Wolfram  "Nadpobudliwe i niespokojne dzieci w przedszkolu". Kielce 2003r .
5. Finta  J . Oregan  Jak pracować z dziecmi o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Warszawa 2005
6. Renata Więcej  "Dzieci nadpobudliwe psychoruchowo w wieku przedszkolnym". Kraków 2004

                                                                    Z poważaniem 
                                                                        oligofrenopedagog  
                                                                            Joanna Borczyńska